 |
del.icio.us |
 |
Digg |
 |
Furl |
 |
|
 |
Rojo |
| Add to OnlyWire |
شیر و خورشید نشانی است که تا پیش از انقلاب ۱۳۵۷ نماد ملی ایران بود.
در زمان خوارزمشاهیان یا سلجوقیان سکههایی زده شد که بر روی آن نقش خورشید بر پشت شیرآمده بود؛ رسمی که به سرعت در مورد پرچمها نیز رعایت شد. حجم عظیم شواهد و متون ادبی و باستان شناسی ، که احمد کسروی، مجتبی مینوی و سعید نفیسی گردآوری و بررسی کرده اند، نشان می دهد که خورشید در صورت فلکیِ اسد در منطقة البروج از قرن ششم هجری نقشی نمادین و رایج شد. .تحقیقات مینوی، نفیسی و کسروی نشان می دهد که این نشان از ستاره شناسی وارد فرهنگ عام، نشان ها و نقوش هنری شده است و از آنجا به تدریج و در حدود قرن پانزده میلادی به نقوش پرچمها وارد می شود. [۱]
برخی از تحقیقات نشان شیروخورشید به شکل فعلی با شمشیری در دست شیر را نشان تشیع از زمان صفویه به بعد میدانند، که در آن «نشان خورشید» نشانگر نظام سال و ماه خورشیدی و «نشان شیر» در آن اشاره به امام علی، «شیر خدا» برگرفته از عبارت مشهور «اسدالله الغالب» است که در بعضی از نشانها این جمله در زیر نشان شیر و خورشید به چشم میخورد و شمشیر در دست شیر نیز ذوالفقار شمشیر مشهور علی ابن ابیطالب امام اول شیعیان است.[۲]
اما جدای از افسانه های بسیار که پیرامون شیر و خورشید تنیده است، احمد کسروی مدرکی استوار از چگونگی پیدایش این نشان به دست می دهد. او نشان می دهد که چگونه ابن عبری، تاریخ نگار و دانشمند در کتاب خود، مختصر تاریخ الدول، داستان این پیدایش را بازنوشته است. غیاث الدین کیخسرو فرزند علاءالدین کیکاووس ،از شاهان خاندان سلجوقیان روم، دل به شاهزاده ای گرجی می بازد. کیخسرو چنان شیفته می شود که به درخواست دختر گرجی برای ضرب سکه ای با چهره ی او بر آن موافقت می کند اما نزدیکان کیخسرو برای پاس داشت دین اسلام، روا نمی دانند تا چهر ی زنی نا مسلمان بر سکه ها نقش بندد. با پایفشاری کیخسرو، چاره ای اندیشیده می شود تا از این بن بست بیرون آیند. پیکره ی شیری بر سکه نگاشته می شود و بر فراز آن، خورشید که نشان از چهره ی زیباروی گرجی است جای می گیرد و بدین گونه خواسته ی دلبر بر آورده می گردد. سکه های بسیاری از آن سکه ها هم اکنون در دست است که استوارگر داستانی است که ابن عبری می گوید. [۳]
در اولین قانون اساسی ایران (قانون اساسی مشروطه)، پرچم ایران به شکل شیر و خورشید بر روی سه رنگ سرخ و سفید و سبز تعیین شد، تا زمانی پس از انقلاب ۱۳۵۷، علامت جمهوری اسلامی ایران جایگزین آن شد.
هر دو نماد شیر و خورشید در فرهنگ ایرانی سابقه دارند، مثلاً شیر در بسیاری از سنگتراشههای کهن و خورشید در گردونه مهر[نیازمند منبع].
برخی براین باورند که کاربرد شیر و خورشید بر پرچم به دورهٔ تیموریان باز گردد.[نیازمند منبع]
پانویس
- ↑ Shahbazi, A. Shapur (2001). "Flags". Encyclopedia Iranica
- ↑ تاريخچه تغييرات و تحولات رفش و علامت دولت ايران؛ نوشته:ذکاء یحیی. وبگاه رسمی مرکز اسناد ومدارک میراث فرهنگی (در تاریخ ۱۳۴۴). بازدید در تاریخ خرداد ۱۳۸۷.
- ↑ تاريخچه شیر و خورشید؛ نوشته: احمد کسروی. چاپ رشدیه (در تاریخ 1356). بازدید در تاریخ مهر ۱۳۸۷.
