طبقه‌بندی علمی

Article on other languages:

• Wetenskaplike_klassifikasie
• Cræftlicu_endebyrdung
• تصنيف_علمي
• Класификация_на_организмите
• Naučna_klasifikacija
• Classificació_científica
• Biologická_klasifikace
• Dosbarthiad_gwyddonol
• Videnskabeligt_artsnavn
• Συστηματική_ταξινόμηση
• Biological_classification
• Biologia_klasado
• Clasificación_científica
• Sailkapen_zientifiko
• Tieteellinen_luokittelu
• Classification_scientifique_des_espèces
• Aicmiú_eolaíoch
• Clasificación_científica
• מיון_עולם_הטבע
• जीवों_का_वर्गीकरण
• Rendszertan_(biológia)
• Klasifikasi_ilmiah
• Ciencala_klasifikuro_di_speci
• Vísindaleg_flokkun
• Classificazione_scientifica
• 生物の分類
• ბიოლოგიური_კლასიფიკაცია
• 생물_분류
• Mokslinė_klasifikacija
• Organismu_klasifikācija
• जैविक_वर्गीकरण
• Pengelasan_biologi
• Siential_klasifikatione
• Classificacion_scientifica
• Klasyfikacja_biologiczna
• Classificação_científica
• Clasificare_ştiinţifică
• Биологическая_систематика
• Classificazzioni_scintìfica
• Taksonomske_kategorije
• Scientific_classification
• Vedecká_klasifikácia
• Znanstvena_klasifikacija_živih_bitij
• Таксономске_категорије
• Vetenskapligt_namn
• அறிவியல்_வகைப்பாடு
• การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
• Fakafaʻafaʻahinga_fakasaienisi
• Bilimsel_sınıflandırma
• Біологічна_класифікація
• جماعت_بندی
• Clasificasion_sientìfega
• Phân_loại_khoa_học
• 生物分類法

	del.icio.us
	Digg
	Furl
	Reddit
	Rojo
	Add to OnlyWire

پیشنهاد شده است که تاگزونومی با این مقاله یا بخش ادغام گردد. (بحث).

برای اينکه کار بررسی جانداران، اعم از جانوران و گیاهان، ساده تر شود، آنها را رده‌بندی می‌کنند. در رده‌بندی جاندارن، که به آن تاکسنومی هم گفته می‌شود، هر جانداری در جايگاه ويژه‌ای از نظر دسته‌بندی قرار ميگيرد. به هر سطح از دسته‌بندی، یک آرایه (Taxon) گفته می‌شود.[۱]

دسته بندی رده‌های جانداران، از بزرگ به کوچک به این صورت است:

• فرمانرو (سلسله): Kingdom
• شاخه: Phylum
• رده: Class
• راسته: Order
• تیره (در مورد گیاهان)، خانواده (در مورد حیوانات): Family
• سرده (جنس): Genus
• گونه: Species

جستار وابسته: آرایه‌شناسی لینه‌ای

پسوندهای طبقه‌بندی

در طبقه‌بندی جانداران پسوندهای استانداردی بر پایه سلسله (فرمانرو) و گاه بر پایه شاخه یا رده بکار می‌رود که در جدول زیر می‌آید. برای بسیاری از آنها در نام‌های فارسی پسوند -ان و -گان- بکار می‌رود و برای phyta- بیشتر پسوند -رُستیان و رویی‌ها بکار می‌رود.

‎

فرمانرو‌های جانداران

• فرمانرو مونرا Monera
• فرمانرو آغازیان Protista
• فرمانرو قارچ‌ها Fungi
• فرمانرو گیاهان Plantae
• فرمانرو جانوران Animalia

روش‌های گوناگون طبقه‌بندی جانداران توسط دانشمندان گوناگون:

جاندارن بر اساس يک طبقه بندی ديگر به پروکاريوت‌ها و يوکاريوت‌ها تقسيم می‌شوند. پروکاريوت‌ها فقط شامل فرمانرو مونرا هستند ولی يوکاريوت‌ها چهار فرمانرو ديگر را در بر می‌گيرند.

نام برخی از رده ها، راسته ها، تیره‌ها و خانواده‌های گیاهی و جانوری با برابر انگلیسی آنها:

• آب‌بازان
• آبشش‌داران (Branchiura)
• اسفنجها ( Porifera )
• آخوندک‌ها ( Mantodea )
• بازوپایان (Brachiopod)
• بافته‌بالان ( Plecoptera )
• بالتوری‌ها ( Neuroptera )
• بزرگ‌بالان ( Megaloptera )
• بسفایجیان (polypodiaceae)
• بندپایان ( Arthropoda )
• بی‌بالان ( Zoraptera )
• بی‌دندانان ( Edentata )
• بی‌شاخکان (Protura)
• بی‌مهرگان ( Invertebrata )
• بیدیان ( Salicaceae )
• بینی‌سران ( Rhynchocephalia )
• بینی‌کوتاهان (brachyrhynque)
• پاحبابداران ( Thysanoptera )
• پادمان ( Collembola )
• پاروپایان ( Copepoda )
• پَرآبششیان (Pterobranchia)
• پرتاران ( Polychaeta )
• پرزیوگان (polyzoa) یا خزه‌زیان (bryozoa)
• پرستوسانان (apodiformes)
• پرسیاوشان ( Pterideae )
• پرندگان سوسمارنما ( Archaeornithes )
• پریاختگان جانوری ( Metazoa )
• پنجه‌گرگیان ( Lycopodiaceae )
• پنیرکیان ( Malvaceae )
• پهن‌ماهیان ( Pleuronectidae )
• پوست‌بالان ( Dermaptera )
• پوشیده‌کامان ( Phylactolaemata )
• پولک‌بالان ( Lepidoptera )
• پیچ اناریان ( Bignoniaceae )
• پیچیده‌بالان ( strepsiptera )
• پیش‌کامان ( Enopla )
• تارپایان ( Embioptera )
• تارمکان ( Acanthobdellidae )
• تاژکداران ( Flagellate )
• تک‌یاختگان ( Protozoa )
• تَمیسیان ( Dioscoreaceae )
• جوربالان ( Isoptera )
• هم‌بالان ( Homoptera )
• جورپایان ( Isopoda )
• چتریان (Apiaceae)
• چوبک مانندها ( phasmatodea )
• حاشیه‌بالان ( Thysanoptera )
• حشرات ( Insecta )
• خرچنگ‌سانان ( Crustocea )
• خزندگان ( Reptilia )
• خزه‌زیان ( Bryozoa )
• دم‌چنگالان ( Diplura )
• دم‌ریشکداران ( Thysanura )
• دم‌فنری‌ها يا پادُمان (Collembola)

دم‌مویان (Microcoryphia)

• دوبالان ( Diptera )
• دوزیستان ( Amphibia )
• دوزیستان دمدار ( Caudata )
• دوکامیان (digenea)
• دوکفه‌ای‌ها ( Bivalvia )
• ده‌پایان ( Decapoda )
• راست‌بالان ( Orthoptera )
• راست‌حفرگان (rhabdocoelida)
• رتیل‌ها (Sulifugae)
• روزنداران ( Foraminifera )
• ریسه‌داران ( Thallophyta )
• ریش‌بزیان (ephedracea)
• ریشه‌داران ( Rhizopoda )
• راست‌شناوران (Orthonectida)
• زالوها ( Hirudinea )
• زالوسانان (bdolloidea)
• سپرآبششان (aspidobranchiata)
• سپرشکمان (aspidogastraea)
• ستاره‌وشان (asteroidea)
• سدابیان (rutaceae)
• سرپایان ( Cephalopoda )
• سرخرطومی‌ها ( Curculionidae )
• سرسپریان (Cephalaspis)
• سرطنابیان (نیزکیان) (Cephalochordata)
• سرمیگوئیان (cephalocardia)
• سَرویان ( Cupressaceae )
• سنجاقکها ( odonata )
• سوزن‌بالان ( Raphidioptera )
• سوسری‌ها ( Blathodea )
• سوسماران ( Sauria )
• سوسمارهای خاردم ( Uromastycidae )
• بی‌شاخکان ( Protura )
• شانه‌کامان (ctenostomata)
• شاهپسندیان ( Verbenaceae )
• شاهترگان ( Fumariaceae )
• شاهدانگان ( Cannabinaceae )
• شکم‌پایان ( Gastropoda )
• شمشادیان ( Celastraceae )
• ‎صخره‌خزها‏‎ ( ‎ )
• صدفیان ( Ostracoda )
• طنابداران ( Chordata )
• عنکبوتیان ( Arachnoidae )
• قاب‌بالان ( Coleoptera )
• کاوتنان (Coelenterata)
• کبوترسانان (Columbiformes)
• کپورماهیان (Cyprinidae)
• کم‌تاران ( Oligochaeta )
• کم‌حفرگان (Alloecoela)
• کنجدیان (Pedaliaceae)
• کنه‌ها ( Acariformes )
• کوتاه‌بالان (brachyptere)
• کیسه‌تنان ( Coelenterata )
• کیسه‌داران ( Marsupials )
• گربه‌سانان ( Felidae )
• گردن‌پوزه‌ئیان (auchenorrhyncha)
• لوله‌بالان ( Siphonaptera )
• ماهی نقره‌ای‌ها (Thysanur)
• مژکداران ( Ciliophora )
• مژه‌پایان ( Cirripedia )
• مژه‌داران ( Ciliata )
• ملخهای شاخک کوتاه ( Acrididae )
• منقارسران ( mecoptera )
• موش‌سانان (Muridae)
• موی بالان ( Trichoptera )
• ناجورپایان ( Amphipoda )
• ناجوردندان ( Heterodont )
• نازک‌بالان ( Hymenoptera )
• ناژویان ( Coniferae )
• ناقوسیان ( Kamptozoa )
• ناوپایان (Scaphopoda)
• نرم‌تنان ( Mollusca )
• نهاندانگان ( Angiospermae )
• نهانزادان ( Cryptogamia )
• هم‌بالان ( Homoptera )
• یکروزه‌ها ( Ephemeroptera )
• پادمان collembola
• بی‌شاخکان protura
• دم‌چنگالیان diplura
• استطاله‌داران thysanura
• یکروزه‌مانندها pterygota
• طیاره‌مانندها (سنجاقکها و آسیابکها)
• بهاره‌مانندها plecoptera
• موریانه‌ها isoptera
• موریانه مانندها zoraptera
• چوبک‌مانندها phasmoptera
• گوش‌خیزک‌مانندها Dermaptera
• شپش‌های چوب Psocoptera
• پشم‌خواران Malloplaga
• شپش‌ها Anoploura
• بال‌ریشکداران Thysanoptera
• سخت‌بال‌پوشان Coleoptera
• بال‌موداران
• بال‌درازان
• بال‌پولکداران
• دوبالان
• بال‌غشاییان
• سخت‌سران (stegocephalia)
• ناجورپایان (amphipoda)
• پشیزبالان (lepidoptera)

منابع

• آریانپور، فرهنگ فشرده یکجلدی فارسی به انگلیسی، چاپ ششم، تهران: امیرکبیر 1373 خ. که در آن از سه منبع زیر استفاده شده:
• فرهنگ گیا از دکتر حسین گل گلاب.
• فرهنگ گیاهی از ح. ع. بهرامی.
• واژه‌نامه گیاهی از دکتر اسمعیل زاهدی.

• مرکز عکس‌های کشاورزی
• عطری، مرتضی، واژه‌نامه علوم زیستی، دوجلدی، همدان: اداره انتشارات دانشگاه بوعلی‌سینا، ۱۳۸۴.
• آفات گل‌های زینتی