علف‌های هرز

به گروهی از گیاهان که می‌توانند در حد بالایی‌ از لحاظ‌ کمی‌ و کیفی‌ به‌ محصولات‌ سالانه‌ و دایمی‌ در یک‌ سال‌ خسارت‌ بزنند علفهای‌ هرز می‌گویند.

تقسیم بندی علف‌های هرز از روی خصوصیات ساقه

• علفی‌ها
• بوته‌ای‌ها
• درختچه‌ای‌ها
• شبه درختچه‌ای یا خشبی‌ها
• شبه درختی‌ها و درختان

تقسیم بندی ساقه از روی محیط زندگی

• ساقه گیاهان دولپه‌ای علفی
• ساقه گیاهان تک لپه‌ای
• ساقه‌های تغییر شکل یافته
  • ساقه‌های هوایی خزنده
  • ساقه‌های زیرزمینی
  • ساقه‌های پیچان یا پیچکها
  • ساقه‌های برگ نما
  • ساقه‌های گوشتی
  • ساقه‌های خارنما

رده بندی گیاهشناسی

سیستماتیک یا رده بندی گیاهی و جایگاه علف‌های هرز در طبقه بندی گیاه شناسی:

    ـ گیاهان بدون آوند	
    ـ آوندداران	
    ـ: نهانزادان آوندی	
    ـ : دانه داران	
    ـ  ـ : بازدانگان	
    ـ  ـ : نهاندانگان	
   دولپه ایها	
   تک لپه ایها	
دم اسبیان

سرخس‌ها

   الف: سرخس‌های آبزی	
   ب: سرخس‌های خشکزی	
   پرسیاوشان معمولی	
   پرسیاوشان پاسیاه	
   سرخس صخره‌ای	
   سرخس مارزبان	
   سرخس بسفایج (بسپایک) 	
   زنگی‌دارو	
   سرخس پرعقابی	
   سرخس پنجه‌ای	
   سرخس نر	

علف‌های هرز دولپه‌ای

معرفی علف‌های هرز در مهم‌ترین تیره‌های دولپه‌ای

   ● تیره اسپند (Zygophyllaceae) 	
   خارخسک	
   ● تیره تاج خروس (Amarantaceae) 	
   تاج خروس سفید	
   تاج خروس ریشه قرمز	
   ● تیره اسفناج (Chenopodiaceae) 	
   اسفناج صحرایی	
   سلمه‌تره	
   علف شور خاردار	
   ● تیره هفت بند (Polygonaceae) 	
   هفت‌بند دوزیست	
   ترشک	
   ● تیره گزنه (Urticaceae) 	
   گزنه وحشی	  
   ● تیره چتریان (جعفری) (Umbelliferae = Apiaceae) 	
   هویچ وحشی	

   شانه ونوس (سوزن چوپان) 	
   ● تیره شب بو (Brassicaceae) 	
   کیسه کشیش	
   تربچه وحشی	
   خاکشیر	
   ازمک	
   قدومه	
   ● تیره میخک (Caryophyllaceae) 	
   سیاه‌تخمه 	
   قلیانک	
   گندمک	
   جغجغک	
   ● تیره گل راعی (Hypericaceae) 	
   علف چای	
   ● تیره فرفیون (Euphorbiaceae) 	
   فرفیون	
   ● تیره نخود (Fabaceae) 	
   خارشتر	
   شیرین‌بیان	
   خلر	
   یونجه سیاه	
   یونجه زرد	
   شبدر سفید	
   ماشک گل‌خوشه‌ای	
   ● تیره حنا (Lythraceae) 	
   توری	

   ● تیره پنیرک (ختمی) (Malvaceae) 	
   گاوپنبه	
   ختمی	
   کنف وحشی	
   پنیرک	
   ● تیره شبدر ترشک (Oxalidaceae) 	
   شبدر ترشک	
   ● تیره خرفه (Porthulacaceae) 	
   خرفه	
   ● تیره آلاله (Ranunculaceae) 	
   سرخک (گل آتشین) 	
   زبان در قفا	
   آلاله پنجه‌گربه	
   آلاله خزنده	
   ● تیره گل سرخ (Rosaceae) 	
   علف نقره‌ای	
   تمشک وحشی	
   ● تیره روناس (Rubiaceae) 	
   بی تی راخ (شیرپنیر) 	
   ● تیره گاوزبان (Boraginaceae) 	
   گاوزبان بدل	
   فانوس آبی	
   ● تیره کاسنی (مرکبان) (Asteraceae = Compositae) 	
   بومادران	
   تلخه	
   بابونه	
   گندواش	
   گلرنگ وحشی	
   گل گندم	
   کاسنی	    
   کنگر صحرایی (خارلته) 	
   علف اسب (شیخ بهار) 	
   شکرتیغال	
   گالینسوگا	
   زلف پیر	
   کنگر خوراکی	
   شیرتیغک	
   گل قاصد	
   شنگ	
   توق	
   توق خاردار	
   ● تیره بارهنگ(Plantaginaceae) 	
   بارهنگ برگ نیزه‌ای	
   بارهنگ کبیر	
   ● تیره پیچک (Convolvulaceae) 	
   پیچک صحرایی	
   پیچک سفید	
   ● تیره سس (Cuscutaceae) 	
   سس	
   ● تیره گل جالیز (Orobanchaceae) 	
   گل جالیز 	
   ● تیره گل میمون (Scrophulariaceae) 	
   گل ماهور	
   سیزاب ایرانی	
   ● تیره سیب زمینی (Solanaceae) 	
   داتوره	
   تاج ریزی سیاه	
   عروسک پشت پرده	
   ● تیره خشخاش (Papaveraceae) 	
   شقایق	
   گل عروس بنفش	
   ● تیره شمعدانی (Geraniaceae) 	
   نوک لک لکی	
   شمعدانی وحشی	
   ● تیره نعناء (Lamiaceae = labiatae) 	
   غربیلک	
   پونه آبی	
   ● تیره دارواش (Loranthaceae) 	
   دارواش	
   ● تیره اقطی (Caprifoliaceae) 	
   اقطی	
   ● تیره سرخاب کولی  (Phytolaccaceae) 	
   ● تیره نیلوفر آبی (Nymphaceae) 	

علف‌های هرز تک‌لپه‌ای

معرفی علف‌های هرز در مهم‌ترین تیره‌های تک لپه‌ای

   ● تیره تیرکمان آبی (Alismaceae) 	
   قاشق‌واش	
   تیرکمان آبی	
   ● تیره زنبق (Iridaceae) 	
   زنبق	
   ● تیره سازو (سماریان) (Juncaceae) 	
   سازو 	
   ● تیره پیاز (Aliaceae) 	
   سیر وحشی	
   ● تیره جگنیان (Cyperaceae) 	
   اویارسلام بذری	
   اویارسلام زرد	
   اویارسلام ارغوانی	
   پیزر (تزک) 	
   ● تیره عدسک آبی (Lemnaceae) 	
   عدسک آبی	
   ● تیره لویی (Typhaceae) 	
   ● تیره سل واش (Pontederiaceae) 	
   سل‌واش 	
   ● تیره گندمیان (Poaceae = Geraminae) 	
   آجیلوپس (دانه تسبیح) 	
   بیدگیاه	
   دم روباهی باریک	
   علف پشمکی	
   علف باغ	
   سوروف	
   پنجه مرغی	
   مرغ	
   مرغ خوشه سرخ	
   سه چکه واش	
   بندواش	
   قیاق	
   ارزن وحشی (چسبک) 	
   چمن یکساله (پوآ) 	
   خونی‌واش	
   ارزن وحشی	
   چچم	
   حلفه (زلف شیطان) 	
   جوی وحشی	
   فلوم	
   لرزانک	
   ولپیا	
   شال‌دم	
   شال تسبیح	
   یولاف وحشی	
   ● تیره روپیاسه (Ruppiaceae) 	
   ● تیره تیزک (Najadaceae) 	
   ● تیره هیدروکاریداسه (Hydrocharidaceae) 	
   ● تیره بارهنگ آبی (Potamogetonaceae) 	
   ● تیره سراتوفیلاسه (Ceratophyllaceae) 	

منابع

واحدی، علی، علفهـای هـــرز، جلد اول: شناسایی علف‌های هرز (ریخت شناسی، طبقه بندی گیاهشناسی و معرفی گونه‌ها)، ۱۳۸۴ خ.