پیشنهاد شده است که این مقاله یا بخش با ویندوز ویستا ادغام گردد. (بحث).
Aero ویندوز : ظاهر جدید گرافیکی کاربر بر پایه امکانات سخت افزاری ، Windows Aero نامیده می شود که مخفف و سرنام Authentic ، Energetic ، Reflective و Open است . ظاهر گرافیک جدید روشن تر و شکیل تر از ویندوز های پیشین بانضمام شفافیتی جدید و نوآورانه ، ارائه thumbnails های همزمان و زنده ، آیکون های زنده و انیمیشن ها و Eye Candy است .
پوسته ویندوز (Windows Shell) : پوسته جدید ویندوز به طرز قابل توجهی متفاوت از ویندوز ایکس پی است و ارائه سلسله جدیدی از چیدمان ها ، آرایش ها و امکانات جستجو در آن به چشم می خورد .پنجره وظیفه Windows Explorer حذف شده است و انتخاب هایی از وظایف مربوط و مرتبط به یکدیگر در Toolbar ( نوار ابزار ) مجتمع شده اند . پنل لینک های محبوب ( Favorite Link ) اضافه شده است همچنین تک کلیک برای دسترسی به دایرکتوری عمومی فعال شده است . نوار آدرس با سیستم Breadcrumb Navigation جایگزین شده است . پنل پیش نمایش به کاربران اجازه می دهد thumbnail ای که دربردارنده محتوی فایل های گوناگون است را مشاهده کنند . پنل جزئیات اطلاعاتی مانند سایز و نوع فایل را نمایش و اجازه ویرایش و مشاهده Tag های توکار ( Embedded Tags ) که فرمت فایل از آنها پشتیبانی به عمل می آورد ، را می دهد . منوی شروع ( Start menu ) به خوبی تغییر کرده است و در اثر نصب بیش از حد برنامه ها گسترش و توسعه پیدا نمی کند و طولانی نمی گردد . البته کلمه Start حذف شده است و با نشان کروی ویندوز جایگزین شده است (که Pearl نیز خوانده می شود) .
جستجوی لحظه ای ( همچنین با نام " جستجوی بر تایپ شما " نیز شناخته می شود ) : یک از ویژگی های ویندوز ویستا ، شیوه و راه جدیدی برای جستجو موسوم به Instant Search است که به طور قابل توجهی سریع تر و محتوی گرا تر نسبت به امکانات جستجو در هر نسخه ای از ویندوز های پیشین است .
میله جانبی ویندوز (Windows Sidebar ) : یک پنل شفاف است که در گوشه صفحه لنگر انداخته است جایی که یک کاربر می تواند Gadget های دسکتاپ خود را در آن قرار دهد ، آنها اپلت های کوچکی هستند که برای اختصاصی کردن هدفمند ، طراحی شده اند ( مانند نمایش دهنده وضعیت آب و هوا و یا امتیازات فوتبال ) . البته Gadget ها می توانند در سایر قسمت های دسکتاپ نیز قرار بگیرند .
ویندوزاینترنت اکسپلورر ۷ ( Windows Internet Explorer 7 ) : ظاهر جدید گرافیکی کاربر ، مرور صفحات به صورت Tab ، RSS ( خبر رسان ها ) ، یک جعبه جستجو ، اصلاح چاپ ، درشتنمایی ( Zoom ) صفحه ، Tab های زنده (thumbnail از تمامی Tab های باز ) ، فیلتر Anti-Phishing ، تعدادی قابلیت جدید محافظت کننده امنیتی ، پشتیبانی از نام های دامنه های بین المللی و چند ملیتی (IDN) و بهبود و اصلاح پشتیبانی از استاندارد های وب از جمله قابلیت های ویندوزاینترنت اکسپلورر ۷ به شمار می آیند . اجرای IE7 ( اینترنت اکسپلورر ۷ ) در ویندوز ویستا از سایر برنامه های کاربردی ویندوز جداسازی شده است ( حالت محافظت شده) . نرم افزار های Exploits و Malicious از نوشتن در هر موقعیتی دوتر از فایل های موقتی اینترنت ( Temporary Internet files ) بدون اجازه صریح کاربر ، منع شده اند .
ویندوز مدیا پلیر ۱۱ ( Windows Media Player 11 ) : یک نونمایی عمده از برنامه مایکروسافت برای بخش و مدیریت موزیک ها و فایل های ویدئویی . امکانات جدیدی در این نسخه مانند Word Wheeling ( یا ، جستجو تایپ شما ) ، یک ظاهر گرافیکی جدید کاربری برای کتابخانه ی مدیا ( Media Library ) ، نمایش عکس و مدیریت آنها ، قابلیت به اشتراک گذاری کتابخانه های موزیک بر روی یک شبکه با کامپیوتر دیگر مجهز به ویستا ، مجتمع سازی با ایکس باکس ۳۶۰ و پشتیبانی از سایر Media Center Extender ها .
مرکز پشتیبان گیری و Restore : یک نرم افزار کاربردی پشتیبان گیری و بازیابی پشتیبان این امکان را برای کاربران فراهم می کند که به صورت دوره های متناوب زمانی یک پشتیبان از سیستم بر روی کامپیوتر خود بگیرند ، که این امکان را به خوبی فراهم می آورد که یک بازیابی از روی پشتیبان قبلی خود انجام دهند . پشتیبان ها به صورت افزایشی فقط تغییرات را در هر بار ذخیره می کنند و به این صورت استفاده از فضای دیسک را به حداقل می رسانند . البته امکان کامل PC Backup ( موجود فقط در نسخه های Ultimate ، Business و Enterprise ) توانایی تولید پشتیبان به صورت Image را بر روی کامپیوتر و یا DVD داراست . PC Backup کامل می تواند به صورت اتوماتیک یک Setup ماشین جدید را بر روی یک قطعه سخت افزاری جدید و یا هارد دیسک در مواردی که یک قطعه سخت افزاری معیوب شده است ، مجدداً ایجاد کند . PC Restore کامل می تواند از داخل ویندوز ویستا و یا از CD نصب ویندوز ویستا و یا حتی از یک PC که ایراد پیدا کرده است و نمی تواند به صورت نرمال و عادی از روی هارد دیسک بالا بیاید ، راه اندازی شود .
پست الکترونیکی ویندوز (Windows Mail) : جایگزینی است برای outlook Express که دربرگیرنده اصلاحاتی در ذخیره کردن پست های جدید با ثبات بیشتری است که با امکانات Instant Search یکپارچه شده است . Windows Mail مانند IE ، Phishing Filter دارد و Junk Mail Filter که کمک های زیادی را به شما می کند مداما توسط Windows Update بروزرسانی می شود .
تقویم ویندوز (Windows Calendar) : یک تقویم جدید و نرم افزار کاربردی وظایف جدید .
گالری عکس ویندوز (Windows Photo Gallery) : نرم افزاری کاربردی است به جهت مدیریت کتابخانه عکس و فیلم . WPG می تواند عمل وارد کردن (Import) را از دوربین های دیجیتال به خوبی انجام دهد . Tag و آیتم های اختصاصی ، تنظیم رنگ ها و نور ها ، ایجاد و نمایش اسلاید (همراه با افکت محو شدن) و رایت اسلاید ها بر روی DVD از سایر توانایی های آن به شمار می آید .
Windows DVD Maker : همراهی برای برنامه Windows Movie Maker که به کاربران توانایی ایجاد DVD بر پایه محتوای خودشان را می دهد . کاربران می توانند یک DVD را با عنوان ، منو ، تصویر ، صدا ، افکت های به هم چسبانیدن و درشتنمایی تصاویر و اسلاید ها طراحی کنند .
ویندوز مدیا سنتر (Windows Media Center) : سابقا یک عنوان اختصاصی برای یک نسخه از ویندوز ایکس پی به شمار می آمد که با نام Windows XP Media Center شناخته می شد که در نسخه های Home Premium و Ultimate گنجانده شده است .
Games and Games Explorer : بازیهای گنجانده شده با ویندوز به گونه ای اصلاح شده اند که امکانات گرافیکی ویستا را نمایش دهند . Chess Titan ، Mahjong Titan و Purble Place از بازیهای جدید ویندوز به شمار می روند . Game Explorer یک پوشه جدید می باشد که حاوی میانبر ها و اطلاعاتی در مورد هر یک از بازیهایی است که بر روی کامپیوتر کاربر نصب شده است .
Windows Mobility Center : کنترل پنلی است که در آن مرتبط ترین اطلاعات محاسبات موبایل در آن متمرکز شده است ( مانند روشنی تصویر ، صدا ، سطح باطری ، شمای باطری انتخاب شده ، شبکه بدون سیم ، موقعیت صفحه و تنظیمات نمایش ) .
Windows Meeting Space : با NetMeeting جایگزین شده است . کاربران می توانند برنامه های کاربردی ( یا محتویات دسکتاپ) را توسط آن با سایر کاربران شبکه محلی خود و یا در اینترنت با استفاده از تکنولوژی Peer-to-Peer به اشتراک بگذارند ( نسخه های بالاتر از Starter و Home Basic توانایی استفاده از آن را دارند )
Shadow Copy : به صورت اتوماتیک روزانه اقدام به تهیه پشتیبان از فایل ها و پوشه ها می نماید . کاربران البته می توانند یک Shadow Copy را از طریق تنظیم System Protection Point با استفاده از تب System Protection واقع در کنترل پنل سیستم ، ایجاد کنند .
Windows Update : بروزرسانی نرم افزار و قابلیت های امنیتی تسهیل شده است ، این عمل اکنون به تنهایی توسط کنترل پانل به جای یک برنامه کاربردی وب انجام می شود . فیلتر Mail Spam ویندوز و Windows Defenders به صورت اتوماتیک توسط Windows Update بروز رسانی می شوند . کاربران می توانند تنظیمات پشنهاد شده برای بروزرسانی اتوماتیک را انتخاب کنند که در هنگام اضافه کردن یک قطعه جدید ، آخرین درایور های قطعات سخت افزاری در دسترس و آماده برای نصب باشند .
Parental Controls : به مدیر (Administrator) اجازه می دهد که هر کدام از وب سایت ها ، برنامه ها ، بازیهایی که توسط کاربر نصب و استفاده می شود را کنترل کند . این امکانات در نسخه های Business و Enterprise موجود نمی باشد .
Windows SideShow : فعال کننده یک نمایشگر کمکی بر روی لپ تاپ های جدید و یا قطعاتی که از ویندوز موبایل پشتیبانی می کنند . این بدین معناست که شما می توانید از صفحه نمایش این قطعات برای نمایش Gadget ها در زمانی که کامپیوتر خاموش یا روشن است ، استفاده کنید .
Speech Recognition : این امکان با ویندوز ویستا یکپارچه شده است و ظاهر گرافیکی آن مجدداً طراحی شده است و دستورات ویژه Command and Control آن پیکر بندی شده است . بر خلاف آفیس نسخه ۲۰۰۳ که این امکان فقط در آفیس و در WordPad کار می کرد ، Speech Recognition در ویندوز ویستا برای هر یک از نرم افزار های کاربردی در دسترس کار می کند . بعلاوه اینکه در حال حاضر در زبان های مختلفی مانند انگلیسی آمریکایی و بریتانیایی ، اسپانیایی ، فرانسوی ، آلمانی ، چینی و ژاپنی در دسترس می باشد.
فونت های جدید ، شامل چندین فونت برای مطالعه و اصلاح فونت های چینی (Yahei و JhenHei) ، ژاپنی (Meiryo) و کره ای (Malgun) . Windows Vista Typefaces را ببینید . ClearType کمک کرده است و به صورت پیش فرض فعال است .
Problem Reports And Solutions : کنترل پنلی است که به کاربران اجازه دیدن مشکلات گذشته ارسال شده ( گزارش شده ) را می دهد و نمایش دهنده راه حل ها و یا اطلاعات اضافه درباره آن مشکل است .
Windows System Assessment tool : ابزاری است برای محک زدن کارآیی سیستم . نرم افزار هایی مانند بازی ها می توانند این درجه بندی را بازیابی کنند و در زمان اجرا آن را بهبود دهند . این ارزیابی بر روی CPU ، Ram ، ابزار های گرافیک دو بعدی و سه بعدی ، حافظه گرافیکی و هارد دیسک انجام می شود .
Windows Ultimate Extra : نسخه Ultimate ویندوز ویستا دسترسی شما را به بازی ها و ابزار اضافه از طریق Windows Update فراهم می سازد . این جایگزینی است برای Microsoft Plus! که مجموعه ای از نرم افزار های فروشی برای نسخه های پیشین ویندوز بود .
Disk management : یک ابزار کاربردی برای ویرایش پارتیشین های دیسک درایو ، بهمراه قابلیت های مجتمع سازی ( شیرینک ) ، ایجاد و فرمت یک پارتیشین جدید .
Performance Diagnostic Consol : شامل ابزار های مختلفی برای میزان سازی و مانیتور کردن کارایی و منابع فعال سیستم از جمله CPU ، دیسک ها ، شبکه ، حافظه و سایر منابع و نمایش عملیات فایل ها و اتصالات باز می باشد .
Windows Defender : یک ابزارامنیتی توکار برای دفاع از کامپیوتر در برابر Pop-up ها، تهدیدهای امنیتی و کاهش کارایی بوسیله Spyware. این کار را با بررسی خودکار کامپیوتر و از کار انداختن هر نرم افزار ناخواسته ای که پیدا می کند، انجام می دهد.
