مریخ

Article on other languages:

• Mars_(planeet)
• Mars_(Planet)
• Marte_(planeta)
• Tīw_(planēta)
• المريخ
• Marte_(planeta)
• Mars
• Планета_Марс
• Марс_(планета)
• মঙ্গল_গ্রহ
• Meurzh_(planedenn)
• Mars
• Mart_(planeta)
• Mars
• Marte
• Mars_(planeta)
• Mars
• Марс_(планета)
• Mawrth_(planed)
• Mars_(planet)
• Mars_(Planet)
• Mars
• Άρης_(πλανήτης)
• Mars
• Marso
• Marte
• Marss
• Martitz_(planeta)
• بهرام_(سیاره)
• Mars
• Mars_(planet)
• Mars_(planète)
• Mârs_(planèta)
• Mars
• Mars_(pláinéad)
• 火星
• Marte_(planeta)
• મંગળ_(ગ્રહ)
• Mart_(planaid)
• Fó-sên
• Hōkū‘ula
• מאדים
• Mars_(planet)
• Mas_(planèt)
• Mars
• Մարս
• Marte_(planeta)
• Mars
• Mars_(planeta)
• Marso
• Mars_(reikistjarna)
• Marte_(astronomia)
• 火星
• Mars
• Mars
• მარსი_(პლანეტა)
• Қызылжұлдыз
• ಮಂಗಳ_(ಗ್ರಹ)
• 화성
• Mars_(Planet)
• Behram_(gerstêrk)
• Meurth_(planet)
• Mars_(planeta)
• Mars_(Planéit)
• Mars_(planeet)
• Marte_(astronomia)
• Marsas_(planeta)
• Marss_(planēta)
• Марс
• Ангараг
• मंगळ_ग्रह
• Marikh
• Marte_(pjaneta)
• အင်္ဂါဂြိုဟ်
• مریخ
• Chīchīlcītlalli
• Mars_(Planet)
• मंगलग्रह
• Mars_(planeet)
• Planeten_Mars
• Mars_(planet)
• Mars_(planete)
• Mart_(planeta)
• Mars
• Марс_(планетæ)
• Mars
• Mars
• Marte_(planeta)
• Awqakuq
• Mars_(planet)
• Marte_(planetă)
• Марс_(планета)
• Marti_(pianeta)
• Maurs
• Mars
• Mars
• Mars
• Mars
• Mars
• Marsi
• Марс
• Mars_(planet)
• Mirihi
• Mars
• செவ்வாய்_(கோள்)
• అంగారకుడు
• Миррих
• ดาวอังคาร
• Marte
• Mars_(gezegen)
• Марс_(планета)
• Mars
• Sao_Hỏa
• Måss_(planete)
• 火星
• מאדים
• 火星

	del.icio.us
	Digg
	Furl
	Reddit
	Rojo
	Add to OnlyWire

سیاره بهرام یا مریخ

بَهرام یا مریخ چهارمین سیاره در سامانه خورشیدی است که در مداری طویل‌تر از زمین و با سرعتی کمتر از زمین حرکت میکند. هر یک باری که به بدور خورشید میچرخد معادل ۶۸۷ روز (روز زمین) طول میکشد و شب و روز کمی طولانی‌تر از کره زمین است.

بزرگی بهرام حدوداً نصف زمین است و قطر آن ۶۷۹۰ کیلومتر می‌باشد (مقایسه کنید با قطر زمین: ۱۲۷۵۶ کیلومتر).^[۱]

جو بهرام سرخ‌فام است و در آسمان شب از زمین نیز سرخی آن دیده می‌شود. کره بهرام دو ماه کوچک به نام‌های فوبوس و دِیموس دارد که شکلی نامنظم دارند. این دو ماه احتمالاً شهاب‌سنگ‌هایی هستند که در مدار بهرام به دام افتاده‌اند.اگر شخصی در کرهٔ مریخ باشد مشاهده خواهد کرد که فوبوس سه بار در یک روز طلوع و غروب میکند. دیموس نصف فوبوس بوده و چنانچه از مریخ به آن نگاه کنیم این ماه بیشتر شبیه به یک ستاره خواهد بود تا یک قمر.

بهرام، سیاره سرخ‌فام منظومه خورشیدی، نصف زمین قطر دارد و مساحت سطح آن برابر با مساحت خشکی‌های روی زمین است. همانند زمین، یخ‌های قطبی، دره‌های عمیق، کوه، غبار، طوفان و فصل دارد. در دشت‌های آن مانند ماه، گودال‌هایی حاصل از برخورد سنگ‌های آسمانی دیده می‌شود. با وجود اندازه کوچکش، بلندترین قلهٔ سامانهٔ خورشیدی یعنی کوه المپوس و بزرگ‌ترین دره سامانهٔ خورشیدی در این سیاره پیدا شده‌است.

فرسوده بودن بیشتر دهانه‌های برخوردی سیاره بهرام نشان‌دهندهٔ فعالیت زیاد زمین‌شناختی در این سیاره است.^[۲]

روزهای بهرام ۲۴ ساعت و ۳۷ دقیقه طول می‌کشد. از آن‌جا که محور سیارهٔ بهرام همانند زمین ۲۴ درجه کج است در این سیاره نیز فصل‌های سال وجود دارند. اما هر سال بهرامی تقریباً‌دو برابر سال زمینی یعنی ۶۷۸ روز به‌درازا می‌کشد.^[۳]

جو

جوّ زمین شامل ۷۷ درصد نیتروژن و ۲۱ درصد اکسیژن است. درحالی که در جو مریخ ۹۵ درصد دی اکسید کربن، ۳٪ نیتروژن، ۱٫۶٪ آرگن و فقط مقدار ناچیز اکسیژن و آب وجود دارد. جو سیاره سرخ بسیار رقیق است، به طوری که فشار جوی سطح آن، معادل یک صدم فشار جو زمین در سطح دریاست. علاوه بر این جو مریخ محافظ خوبی در برابر تابش‌های مرگبار فضایی نیست.

بیشتر مناطق بهرام بسیار سرد است. دمای هوا در قطب‌های آن می‌تواند تا ۱۳۰ درجه زیر صفر پایین برود.^[۴]

به دلیل رقیق بودن «هوای» بهرام، دمای هوا به سرعت تغییر می‌کند. مثلاً فقط لحظاتی پس از طلوع خورشید دما در سطح بیش از ۲۰ افزایش می‌یابد. در هر لحظه دمایی که پای شما احساس می‌کند (هوای نزدیک سطح) با دمای هوای اطراف سر شما ممکن است تا ۲۰ درجه اختلاف داشته باشد. به این ترتیب اگر روی استوای بهرام باشید، دمای سطح ۲۰ درجه سلیسیوس و دمای اطراف سر شما صفر درجه‌است.

در بهرام بادهایی با سرعت زیاد (متجاوز از ۲۰۰ کیلومتر بر ساعت) می‌وزد که سبب می‌شود غبارها در ارتفاع ۴۰ کیلومتری معلق بمانند علت ایجاد این بادها غالباْ اختلاف دما توام با اختلاف فشار است^[۵]

افسانه

مریخ. نام ستارهٔ فلک پنجم از ستاره‌های خنس و آن را بهرام نیز گویند، منحوس و دال بر جنگ و خصومت و خونریزی و ظلم است. (منتهی الارب). کوکبی است از جملهٔ سبعهٔ سیاره و در آسمان پنجم است. (برهان). ستاره‌ای است از خنس، گویند سبب تسمیهٔ آن سرعت سیرش است و برخی گویند بسبب رنگ زرد و سرخ آن است که شبیه مرداسنج (مردار سنگ) باشد. (از اقرب الموارد). چهارم کوکب سیار در عالم شمسی که بهرام نیز گویند و به اعتقاد بطلمیوس کوکب سیاری که در آسمان پنجم واقع شده‌است. (ناظم الاطباء). از کواکب سبعهٔ سیاره‌است و مأخوذ از مرخ و آن درختی است که از چوب آن آتش‌زنه سازند و سبب تسمیهٔ آن تشبیه به آتش است از نظر سرخی، و گویند مریخ در لغت عبارت از تیر بدون پر است که در حرکت خود پیچ و تاب میخورد و ستارهٔ مذکور نیز بسبب به چپ و راست رفتن در حرکت بدین نام خوانده شده مریخ در فلک پنجم است و فاصلهٔ آن از زمین سه هزار هزار و نهصد هزار و دوازده هزار و هشتصد و شصت و شش میل است. (از صبح الاعشی ج ۲). از کلدانی مَرداخ، و شاید اصل مرداخ نیز فارسی باشد، یا فارسی و کلدانی از مرد (رجل) و آک به‌معنی اسب به فارسی یا به کلدانی. یکی از پیکرهایی که یونانیان باستان برای مریخ می‌پنداشتند اسب بود، و واژه مارس از همین مریخ آمده‌است یعنی مرداخ و مرداس نامی است که به پدر ضحاک میداده‌اند و این نام در میان عرب بسیار است.

نام فارسی این سیاره بهرام و نام عربی آن مریخ است. در کتاب‌های قدیمی فارسی آن را فلک شحنهٔ پنجم و سایس رواق پنجم نیز نامیده‌اند.

خروج از مرکز

خروج از مرکز مریخ متغییر است و از ۰٫۰۰۹ درجه تا ۰٫۱۰۴ درجه تغییر می‌ککند اکنون خروج از مرکز ۰٫۰۹۳ درجه‌است مدت زمان این تغییر صدها سال تا هزاران سال تغییر می‌کند^[۶]

برنامه‌های اکتشاف

جدول مشخصات مریخ^[۷]

جستارهای وابسته

• انجمن سیارات

منابع

• برگرفته از لغت نامه دهخدا

1. ↑ Miles, Frank, and Piet Smolders. 1988. Wedloop naar Mars: het nieuwe avontuur van de ruimtevaart. Ede [etc.]: Zomer & Keuning p.102.
2. ↑ Miles, Frank, and Piet Smolders. 1988. Wedloop naar Mars: het nieuwe avontuur van de ruimtevaart. Ede [etc.]: Zomer & Keuning p.102.
3. ↑ Miles, Frank, and Piet Smolders. 1988. Wedloop naar Mars: het nieuwe avontuur van de ruimtevaart. Ede [etc.]: Zomer & Keuning p.102.
4. ↑ Miles, Frank, and Piet Smolders. 1988. Wedloop naar Mars: het nieuwe avontuur van de ruimtevaart. Ede [etc.]: Zomer & Keuning p.101.
5. ↑ کتاب نجوم دینامیکی صفحه ۲۳۸
6. ↑ کتاب نجوم دینامیکی صفحه ۲۳۹
7. ↑ ویکی‌پدیای انگلیسی

بهرام (مریخ) جغرافیا کلیات عارضه‌های بازتابه (دریاچه خورشید) · جو · کانال‌ها · اقلیم‌شناسی · زیست در مریخ · حوضه قطب شمالی · آشفته‌زمین‌ها مناطق کوهمیزه سیدونیا · فلاته شمالی · فلاته جنوبی · نیم‌کره سربروس · کویره شمالی · آشفته‌زمین یانی · تارسیس · صخره‌وار فرجامین · دریاچه اریدانیا · تپه‌زار المپیا · چهارگوش‌نگاری مناطق کوهستان‌ها فهرست · کوه اکوس · هامونه الیسیوم آتشفشان‌ها دیگ‌وار آلبا · گنبدوار آلبور · کوه آرسیا · کوه آسکرا · دیگ‌وار انجیل · کوه الیسیوم · گنبدوار هکاته · کوه المپوس · کوه طاووس · سیرت بزرگ · تارسیس · کوه تارسیس دهانه‌ها رشته‌دهانه‌ها · هامونه هلاس · هامونه آرگیره · اسکیاپارلی · گوسف · ابرزوالده · عقاب زمین‌شناسی کربنات‌ها · گِرداله‌ها · تارتنک‌ها · موش‌خوردگی‌های مریخ قمرها فوبوس · دیموس اکتشاف · دهانه استیکنی · فوبوس و دیموس در داستان‌ها شهاب‌سنگ‌ها آال‌اچ۸۴۰۰۱ · شاسینیی · قیدون · شرگاتی · نخله اکتشاف مأموریت‌های ناموفق · شهرک‌سازی · برنامه فوبوس · عارضه‌های دیده‌شده با مریخ‌نورد "روح" · عارضه‌های دیده‌شده با مریخ‌نورد "فرصت" · های‌رایز · سفر انسان · فرود بر مریخ · مریخ‌نورد · اشیاء مصنوعی در مریخ · زمینی‌سازی گرفت‌ها و گذرش‌ها گرفت‌ها خورشیدگرفتگی‌های در مریخ گذرش‌ها دئیموس · فوبوس · زمین · تیر · ناهید جستارهای دیگر سیارک مریخ‌گذر · اخترشناسی بر مریخ · گاه‌شماری داریوسی · گاهشماری در مریخ · پروژه مریخ هاوتون · مریخی‌ها · جامعه مریخ · پرچم بهرام · مریخ در داستان‌ها

سامانه خورشیدی
خورشید -تیر - ناهید - زمین - بهرام - سرس -مشتری - کیوان - اورانوس - نپتون - پلوتون - اریس
دیگرها: ماه - دنباله‌دار - کمربند کایپر - کمربند سیارک‌ها - ابر اورت
جُستارهای وابسته:تشکیل و تکامل سامانه خورشیدی-سیاره کوتوله - سیاره - صورت‌های فلکی - سامانه‌ ستاره‌ای - شهابسنگ‌ - ماه‌های سیارات سیاهچاله - ستاره کوتوله - ستاره‌شناسی - طالع بینی - ستاره‌شناسان - رصدخانه - تلسکوپ

‎