مصطفی کمال آتاتورک

Article in other languages:

مصطفی کمال پاشا (معروف به آتاتورک) نظامی و دولت‌مرد و بنیان‌گذار جمهوری ترکیه

مصطفی کمال پاشا (معروف به آتاتورک)(به معنای پدر ترک) نظامی و دولت‌مرد و بنیان‌گذار جمهوری ترکیه بود.

او درسال ۱۸۸۰ میلادی در شهر تسالونیکی در شمال یونان فعلی، که در آن زمان جزئی از امپراتوری عثمانی بود، به دنیا آمد. در ابتدا وارد ارتش عثمانی شد و در طرابلس لیبی با ایتالیائی‌ها جنگید؛ او در دههٔ اول قرن بیستم به همراه گروهی از افسران ترک، که ترکهای جوان نامیده شدند، پایه‌های اصلاحات در ارتش و دولت را به نفع ملی‌گرایی ترک‌ها تثبیت کرد. در جنگ‌های بالکان به سمت فرماندهی رسید و در سال ۱۹۱۶ در تنگه داردانل و شبه جزیره قالیبولی در برابر انگلیسی‌ها مقاومت کرد و مانع اشغال استانبول توسط نیروهای بریتانیا و متفقین در جنگ جهانی اول شد. او سپس در جبهه روس نبرد کرد.

در جنگ جهانی اوّل دولت عثمانی شکست خورد و مناطق بسیاری در شمال آفریقا و حجاز، سوریه، عراق به دست کشورهای بریتانیا و فرانسه افتادند. قسمت‌هایی از اروپای شرقی نیز با حمایت فاتحان جنگ به استقلال رسیدند. در اواخر سالهای جنگ اول جهانی ترکیه مورد هجوم فرانسه و ایتالیا از جنوب ویونان از شرق بود. آتاترک رهبری جنگهای چریکی رهایی بخش را به عهده داشت. در پایان جنگ جهانی اول مردم ترکیه از بی کفایتی خلیفه عبدالحمید اول و نظام عثمانی به تنگ آمده بودند و آتاترک رهبری قیام علیه خلافت و امپراتوری عثمانی را به عهده گرفت. درسال ۱۹۲۳ ترکیه مدرن با نظام جمهوری توسط ملی گرایان و گروه‌های مبارزه بر علیه اشغال بر پا شد. آتاترک از آن تاریخ تا سال ۱۹۳۸ رئیس جمهور ترکیه بود.

فهرست مندرجات

اقدامات آتاترک

از جمله اقدامات مهم آتاترک مبارزه علیه روحانیون مبارز، کشف حجاب و اجباری کردن لباس اروپایی بود. او همچنین به سرکوب عشایر دست زد و به قتل عام عشایر کرد در ترکیه پرداخت، استعمال نام کرد را ممنوع کرد و عنوان جدید ترک‌های کوهستانی را به کردها داد.[۱]

همچنین از دیگر اقدمات وی می‌توان به ترویج ملی‌گرایی ترک (پان ترکیسم)، جداکردن دین از سیاست، قانونی کردن حق برابری زنان با مردان و تغییر خط عربی به خط لاتین نام برد.

عصمت اینونو و آتاترک

عصمت اینونو سیاستمدار زیرکی بود و مغز متفکر آتاترک محسوب می‌شد و در زمان آتاترک بارها نخست وزیر شد و تا مرگ آتاترک کشور را به نام او اداره می‌کرد.[۲]

در کتاب خاطرات حسین‌ فردوست آمده است که افسران ایرانی پیمان سنتو به نقل از همکاران ترک خود اینگونه گفته‌اند که: آتاترک در سالهای آخر عمر خود در حکومت دخالتی نداشت و شب تا صبح در کاخ خود عرق می‌خورد، بطری لاجرعه سر‌ می‌کشید و موقع خواب حتما می‌بایست کاملا مست می‌بود.[۳]

وفات

مصطفی کمال آتاترک درسال ۱۹۳۸ میلادی درگذشت. آرامگاه او (معروف به آنت کابیر) در شهر آنکارا قرار دارد.

گفته معروف آتاتورک که شعار ملی ترکیه شده‌است: Ne Mutlu Türküm Diyene. یعنی: چه خوشبخت است آنکه بگوید من تُرکم.

از جمله آثار مشهور وی می توان به نطق اشاره کرد.

پانویس

  1. ↑ حسین فردوست. ظهور و سقوط سلطنت پهلوی. چاپ بیست و ششم، تهران: اطلاعات، ۱۳۸۷، ISBN 978-964-423-218-3، ‏صفحه ۵۴۹.
  2. ↑ همان
  3. ↑ همان

‎

منابع

پیوند به بیرون

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار منابعی در رابطه با موجود است.
رئیس جمهورهای ترکیه
نشان ریاست‌جمهوری ترکیه.

برگرفته از «http://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D8%B5%D8%B7%D9%81%DB%8C_%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%84_%D8%A2%D8%AA%D8%A7%D8%AA%D9%88%D8%B1%DA%A9»

Questions for article:

This article is from Wikipedia. All text is available under the terms of the GNU Free Documentation License.


IHS Europe: Infrared Heating Systems for Home and Business.