چرخه‌ارايه نرم‌افزار

ارايه نرم‌افزار چه اختصاصي چه عمومي، يك توزيع از نسخه اوليه يا بروزرساني شده از يك محصول نرم‌افزار كامپوتر است. زمانيكه يك سيستم يا برنامه نرم‌افزاري تغيير مي‌يابد مهندسين وشركتهاي نرم‌افزاري در مورد چگونگي گسترش برنامه يا سيستم يا تغييرات انها تصميم مي گيرد. بسته‌هاي نرم‌افزاري يكي از روشهاي تغييرات است، بصورت دانلود يا سي‌دي (Download or CD).

Software release stages

چرخه ارايه نرم‌افزار از مراحل گوناگوني تشكيل يافته است كه پايداري بخشي از نرم‌افزار و ميزان بهبود مورد نياز، قبل از ارايه نسخه نهايي را توضيح مي دهد. تمام نسخه‌هاي اصلي يك محصول معمولا هنگاميكه يك ويژگي جديد اضافه مي‌گردد ،يا در حين مرحله الفا عرضه مي‌گردد، مرحله‌اي كه‌آن(نرم‌افزار) اشكال‌ز‌دايي مي گردد همان مرحله بتا(Beta) است ، و در نهايت مرحله‌اي كه همه‌اشكالات مهم برطرف گرديده‌است مرحله Estable است. يك مرحله مياني نيز ممكن است وجود داشته باشد. مراحل ممكن‌است صريحا توسط‌ ارايه‌دهندگان پروژه تعديل شوند يا‌اعلام گردند، اما گاهي‌اوقات مراحل توليد صريحا توضيح داده نمي‌شوند. بر طبق قرارداد اغلب code names قبل از ارايه محصول توسط تعدادي از شركت ها مورد استفاده قرار مي گيرند، هرچندكه محصول واقعي و ويژگي‌هايش حقيقتا محرمانه است .

مراحل‌ارايه نرم‌افزار

Pre- Alpha

گاهي‌اوقات قبل از ارايه نسخه Alpha يا Betaيك محصول كه بنام Pre- Alpha شناخته مي‌شود،انتشار مي‌يابد. به همان وضوحي كه نسخه‌هاي آلفا يا بتا متفاوتند نسخه Pre- Alpha يك مرحله كامل نيست، كه همه فعاليت‌هايي كه در پيش از پروژه تا تست نرم‌افزار انجام مي‌گيرد را شامل مي شود. اين فعاليت‌ها مي‌تواند شامل: تحليل نياز ، طراحي نرم افزار ، گسترش نرم افزار و مرحله ازمايش باشد.

در دنياي Open Source تعداد زيادي از نسخه‌هاي Pre- Alphaوجود دارد .نسخه‌هاي Milestone شامل مجموعه‌هاي مشخصي از قابليت‌هاست و هنگامي كه اين قابليت‌ها تكميل مي‌گردند ارايه مي‌گردند. Nightly buildهانسخه‌هايي هستند كه معمولا به طور اتوماتيك توسط سيستمهاي كنترل، مثلا شبها، آزمايش مي‌شوند؛اين نسخه‌ها به آزمايش‌كنندگان اين اجازه را مي‌دهند تا قابليت‌هاي جديد پياده‌سازي‌شده را سريعا آزمايش نمايند، واشكالات جديد را بيابند.

الفا (Alpha)

نسخه‌الفاي يك نرم‌افزار براي آزمايش كنندگان نرم‌افزار، كه اشخاصي غير از مهندسين نرم‌افزار-كه معمولا از افراد داخل سازمان يا مجموعه‌اي كه نرم‌افزار را تهيه مي‌نمايند مي‌باشند- تهيه مي‌گردد.در مرحله ارايه به بازار، كمپاني‌هاي بيشتر و بيشتري تلاش مي‌كنند تا در مرحله تست نسخه‌الفا، توجه مشتريان خارجي بيشتري را جلب كنند. كه اين اجازه ‌‌آزمايش كردن قابليت‌هاي گسترده‌اي را در حين مرحله‌الفا مي‌دهد. گسترش‌دهندگان در‌اولين مرحل همعمولا نرم‌افزار را با استفاده‌از تكنيك White Box آزمايش مي‌كنند. تشخيص صحت بعدي معمولا با استفاده از تكنيك‌هاي Black Box يا Grey Box به وسيله تيم آزمايش اختصاصي ديگري انجام مي‌شود ،گاهي هم همزمان.آزمايش Black Box در درون سازمان به عنوان الفا (Alpha)شناخته مي‌شود.

بتا(Beta)

نسخه بتا اولين نسخه ارايه شده در خارج از سازمان مجموعه توليد كننده نرم افزار، به منظور ارزيابي واقعي آزمايش‌هاي Black / Grey-Box است. فرايند تحويل‌دادن نسخه بتا به استفاده- كنندگان را، ارايه نسخه‌بتا گويند. نرم‌افزار سطح بتا معمولا همه ويژگي‌ها را داراست، اما امكان دارد اشكالات و عملكرد‌هاي شناخته شده در حد بسيار كمي باشد. كاربران نسخه‌بتا را، آزمايش‌ كنندگان بتا گويند.‌آن‌ها معمولا مشتريان فعلي يا آينده سازمان هستند كه از نرم‌افزارها استفاده مي‌كنند.آن‌ها نرم‌افزار را به طور رايگان يا قيمت كم دريافت مي‌كنند، در حاليكه آزمايش‌كنندگاني رايگان هستند. نسخه‌هاي بتا پشتيباني از محصولات را در مسير راهيابي به بازار(در حاليكه مشتريان بتا در حال افزايشند)و فروش محصول‌ها، جريا‌ن‌ها و راه‌هاي دستيابي را آزمايش مي‌كند.

نرم‌افزار نسخه‌هاي بتا، احتمالاً براي نمايش داخلي و پيش‌بيني انتخاب مشتريان مفيد واقع مي‌باشد، اما ناپايدارند و براي ارائه آماده نيستند. تعدادي از توليدكنندگان به اين مرحله به عنوان يك پيش‌نمايش، يك نسخه نمونه، يك پيش‌نمايش تكنيكي(TP) يا به عنوان يك دسترسي سريع نام مي‌برند. دومين مرحله مهم در چرخه اوليه ارائه نرم‌افزار، كه پس از مرحله آلفا قرار دارد، به نام حرف بعدي الفباي يوناني beta، كه دومين حرف از الفباي يوناني است ناميده مي‌شود.

اغلب اين مرحله هنگامي شروع مي‌شود كه تهيه‌كنندگان اعلام‌ مي‌كنند كه ويژگي‌هاي قابل تغيير ديگري در محصول وجود ندارد كه تعيين كننده ويژگي‌هاي مورد نياز اين نسخه از محصولات باشد. فقط عملكرد نرم‌افزار يا اشكالات و قابليت‌هاي پياده‌سازي نشده برداشت خواهد شد. تهيه‌كنندگان هريك از دونسخه close beta يا open beta را ارائه مي‌دهند؛ نسخه‌هاي close beta براي انتخاب كاربرهاي آزمايشي فردي ارائه مي‌گردند در حالي كه نسخه‌هاي open beta براي گروه‌هاي اجتماعي بزرگتر و معمولاً گروه‌هاي اصلي. آزمايش‌كنندگان تعدادي از اشكالاتي را كه مي‌يابند و گاهي ويژگي‌هاي فرعي ديگري را كه تمايل دارند در نسخه نهايي ببينند گزارش مي‌دهند.

يك نمونه از نسخه آزمايش اصلي عمومي هنگامي بود كه‌مايكروسافت ارائه community technology previews (CTP) ويندوز ويستا را به آزمايش‌كنندگان بتا در ژانويه 2005 آغار نمود، كه اولين آنbuild 5219 بود. متعاقباً CTP ها بيشتر ويژگي‌هاي برنامه‌ريزي شده مانند تعدادي از تغييرات واسط كاربري را در مبناي بازخوردهاي آزمايش‌كنندگان بتا ايجاد مي‌كنند. ويندوز ويستا در 22 فوريه 2006 به توسط build 5308 CTP نسخه كامل خود را ارائه داد، و بيشتر كارهاي باقي‌مانده مابين build 5219 و نسخه نهايي بر روي پايداري، كارايي، تطابق، درايوها، برنامه‌ها و مستند‌سازي متمركز شد.

هنگامي‌كه نسخه بتا آماده ارائه عمومي‌است اغلب بطور گسترده‌اي توسط خبرگان تكنولوژي، و هم‌رده‌هاي نسخه‌هاي قبلي، قبل از ارائه نسخه نهايي استفاده مي‌شود. معمولاً تهيه‌كنندگان نسخه‌هاي رايگان نرم‌افزار يا open source بتاها را ارائه مي‌دهند در حالي كه مالكان نسخه‌هاي بتا به گروه كوچكي از آزمايش‌كنندگان مرتبط تعلق دارند. دريافت‌كنندگان نسخه‌هاي بتاي با مالكيت بالا بايد يك توافق‌نامه غير بازرگاني را امضاء كنند.

هنگامي ارائه‌اي ارائه كامل خوانده مي‌شود ‌كه گروه توليد‌كننده با تطابق نيازهاي كاربردي سيستم و عدم نياز اضافه نمودن ويژگي‌هاي جديد به نسخه موافقت نمايند، اما اشكالات مشخص نرم‌افزاري همچنان وجود دارد. شركت‌ها با فرايندهاي نرم‌افزاري رسمي مايلند تا با ليستي از اشكالات شناخته شده كه به منظور ارائه نسخه بتا بايد برطرف گردند وارد مرحله بتا شوند، وتعدادي از شركت‌ها اين ليست را در اختيار مشتريان و آزمايش‌كنندگان قرار مي‌دهند. هرچند كه اينترنت اجازه انتشار ارزان و سريع نرم‌افزار را مي‌دهد، شركت‌ها شروع به استفاده از راه‌كاري قابل انعطاف‌تر براي استفاده جهاني بتا نموده‌اند.

Netscape communication به خاطر ارائه نسخه آلفاي جستجو‌گر خود در سطح عمومي و بتا خواندن آن بد‌نام شده‌است. در فوريه 2005 ZDNet مقاله‌اي منتشر كرد در مورد پديده‌اخير كه نسخه‌هاي بتا اغلب سال‌ها مورد استفاده قرار مي‌گيرند و توليد مي‌شوند. آن مقاله اشاره كرد كه به عنوان مثال Gmail و Google News در مدت زيادي نسخه بتا بودند و توقع نداشتند وضعيت بتا را تغيير دهند، عليرغم اين واقعيت كه آنها بطور گسترده‌اي مورد استفاده قرار مي‌گرفتند، هرچند كه Google News در ژانويه 2006 از نسخه بتا خارج شد. اين روش همچنين به توليدكننده امكان مي‌دهد كه ارائه پشتيباني كامل و يا مسئوليت انتشار عملكردهاي باقي‌مانده را به تأخير بيندازد. در بستر web 2.0 مردم هنور در مورد بتاهاي ماندگار صحبت مي‌كنند كه دلالت مي‌كند بر اينكه تعدادي از نرم‌افزارها در مرحله بتا باقي مي‌ماند. همچنين بتا گاهي براي مشخص كردن چيزي شبيه release candidate مانند halo 3 public beta استفاده مي‌شود.

سرچشمه آلفا و بتا

دوره تست بتا در مورد نرم‌افزاري كه قرارداد آزمايش محصول سخت‌افزاري جديد IBM را براي ماشين‌هاي جدول‌بندي كارت‌هاي پانچ‌شده و مرتب كننده آنها به‌كار مي‌رود استفاده مي‌شود. سخت‌افزارها در ابتدا بصورت alpha test براي كاربرهاي اوليه و با قابليت انجام كار در مقياس كوچك ارائه شد. سپس به عنوان نسخه beta test ، جهت بررسي صحت عملكردهايي كه بايد پشتيباني كنند،و امكان توليد در مقياس مورد نياز، به بازار عرضه شدند، و پس از آن نسخه c beta جهت بررسي امنيت آن. با ظهور كامپيوترهاي قابل برنامه‌ريزي و براي برنامه‌هاي نرم‌افزاري قابل اشتراك همين اصطلاحات را براي آزمايش نرم‌افزار نيز به كار مي‌برند. نسخه‌هاي تست بتا بوسيله گروهي غير از توليدكنندگان اجرا شده، هرچند كه شركت‌هاي ديگري شروع به توليد نرم‌افزار براي مقاصد خود و انتشار آن براي ديگران نموده‌اند. اين مجموعه اصطلاحات تعميم يافته و اكنون بخشي از واژگان عمومي‌است.

Seigo stage

Seigo stage مرحله‌ايست در گسترش نرم‌افزار كه مجموعه‌برنامه‌هاي آماده توليدند(خيلي نزديك آماده شدن) اما محصول نهايي هنوز نياز به بهينه‌سازي دارد. مرحله‌اي كه بين بتا و كانديداي ارائه نرم افزار قرار دارد بدليل اينكه محصول نرم‌افزاري هنوز براي محصول با توانايي نهايي آماده نيست، هرچند كه مجموعه‌هاي نرم‌افزار باكيفيت ارائه شدند.

منشأ Seigo stage

اصطلاحSeigo stage بعد از يك بحث داغ بر رويLinux Action Show! Podcast در خصوص نامگذاري كانديداي نسخه دوم KDE4 كه توانايي استاندارد بودن آنچه كه يك نسخه كانديدا بايد داشته باشد را دارا نبوده است،اختراع شد(بوجود آمد) . آن بحث بين دوتن از‌ ارائه كنندگان(مجريان) نمايش و Aaron segio توسط اتفاق افتاد.

آنها نهايتاً موافقت نمودند كه نسخه كانديدا به همان عنوان به‌كار رود، به‌دليل اينكه كيفيت نسخه بتا را ندارد، هرچند كه مجموعه‌هاي نرم‌افزاري كيفيت‌ارائه‌كانديدا را دارا باشند.در اين وضعيت يكي از مجريان نمايش گفت كه آنها بايد مرحله KDE4 را تغيير نام دهند نامي كه آنها انتخاب نمودند Seigo stage بود.

نسخه كانديد(Release candidate)

واژه نسخه كانديدا به نسخه‌اي نه توانايي محصول نهايي شدن را داراست اشاره مي‌نمايد،كه اماده ارايه‌شدن بدون نمايان شدن(بروز كردن) بدون اشتبهات بزرگ است. در اين مرحله همه ويژگي‌هاي محصول به طور كاربردي طراحي شده‌اند و بدون اشتباهات موثر‌است.در اين فاز محصول معمولا code complete شركت مايكروسافت اغلب از اصطلاح Release candidateاستفاده مي‌كند در دهه 90، Apple Inc براي نسخه كانديداي خود از اصطلاحgolden master،و براي نسخه دردسترس عموم از اصطلاحfinal golden master استفاده كرد. ديگر واژه‌ها شامل gamma (و گهگاهي delta وشايد حتي ساير حروف يوناني( براي نسخه‌هايي كه اساسا كامل هستند،اما هنوز در حال آزمايش‌اند و omega براي نسخه‌هاي‌نهايي‌آزمايش شده كه ادعاي بدون اشكال بودن دارند و ممكن است هر زماني توليد شوند )omega و delta و Gamma , به ‌ترتيب سومين، چهارمين و اخرين حرف از حروف يوناني هستند).بعضي از كار‌بران به طور اهانت‌اور نسخه كانديد يا حتي نسخه‌هاي نهايي را به عنوان نرم‌افزار گيم نت (Game Net ) مي‌شناسند.

توليد‌كنندگان مشتريان خود را براي تست نرم‌افزار به كار مي‌گيرند در حاليكه هنوز براي ارايه عمومي آماده نيستند. غالبا به ازمايش‌كننده‌هاي بتا كه اختصاصا انتخاب شده‌اند براي استفاده از نسخه كانديد مبلغي پرداخت مي‌گردد. وقتي كه تيم موافقند كد منبع جديدي به نسخه اضافه نخواهد شد آن نسخه (ارايه) Code Complete ناميده مي شود. ممكن است هنوز Source Code تغييرداده شود براي برطرف كردن ايراد. و هنوز ممكن است براي مستند‌سازي،و فايل‌هاي اطلاعاتي وكد براي حالت آزمايشي يا موارد مفيد، نياز به تغييرات باشد.ممكن است به نسخه‌هاي آينده كد هاي جديد اضافه شود.

انتهاي چرخه

گاهي اوقات شركت‌هاي نرم‌افزاري پشتيباني از توليدات نرم‌افزار جديد را متوقف مي‌كنند (يا بسته هاي جديد را ارايه نمي‌دهند). در اين مرحله به اين محصول گفته مي‌شود كه دروضعيت پاياني‌است يا در انتهاي چرخه. به عنوان مثال در15 آگوست 2007 اعلام كرد كه Apple Works به انتهاي راهش رسيد.

منابع

ويكي پدياي انگليسي